على محمدى خراسانى
40
شرح مكاسب (فارسى)
شكّر الله مساعيهم الجميلة . تلمذ شيخ در محضر صاحب جواهر : در اينكه آيا شيخ اعظم از محضر صاحب جواهر استفاده برده يا خير ؟ مورد بحث است و بعضى عقيده دارند كه شيخ اعظم چند صباحى در محضر درس صاحب جواهر رضوان الله عليه شركت كرده امّا معلوم نيست كه به چه قصدى بوده ؟ آيا براى استفاده علمى بوده ؟ يا براى تيمن و تبرك ؟ درهرحال شيخ مدتى در جلسهء درس صاحب جواهر حاضر شده آن هم به دور از حلقهء درس و بحث نشسته و تنها به ديدن چهرهء ملكوتى صاحب جواهر و شنيدن صداى ايشان اكتفا مىنمود . بر همين اساس برخى از شاگردان صاحب جواهر گمان بردند كه وى مردى فقير است و صرفا براى دراهمى معدود در درس حضور مىيابد و بعضى گفتند : وى انسان فاضل و دانشمند است . و بالاخره تصميم گرفتند او را امتحان كنند تا حقيقت امر بر آنها مكشوف گردد ، از قضا موضوع بحث صاحب جواهر پيرامون تعارض و تضارب احاديث در يك حكم بود . پس از كشمكشهاى زياد نظر صاحب جواهر اين شد كه ادّله اجزاء و شرائط بر ادّله اطلاق اصل واجب تقدم دارد به دنبال اين سخن بهانهاى به دست شاگردان آمده و با خود گفتند اينك گاه امتحان شيخ است . قرار شد محقّق رشتى صاحب « بدائع الافكار » اين امر را به عهده بگيرد لذا آهسته آهسته به شيخ نزديك شد و پرسيد : شيخنا فلسفه تقدم ادلّه اجزاء و شرائط بر اطلاق دليل الواجب چيست ؟ شيخ با آرامى تمام فرمود : اين تقديم از باب حكومت است يعنى ادّله اجزاء و شرائط بر اطلاق دليل واجب حكومت دارد و دليل حاكم بر دليل محكوم مقدم است .